Historia

ZBRODNIE O KTÓRYCH NIE WOLNO ZAPOMNIEĆ
Gloryfikowanie „żołnierzy wyklętych” przez Narodowy Bank Polski NBP wydał monetę kolekcjonerską, upamiętniającą postać Józefa Kurasia „OGIEŃ”, zbrodniarza, który po II wojnie światowej mordował niewinnych ludzi. Na temat zbrodniczych działań Kurasia napisano tomy faktów, ograniczę się do kilku. Jeszcze mało, że Kuraś jest w muzeum w Ostrołęce, na pomnikach, jeden w Zakopanem, który jest kością niezgody mieszkańców (odsłonięcia dokonał w 2006 r. Prezydent III RP), jest w izbach pamięci, na tablicach pamiątkowych, nawet w kościołach, jest na rondach, ulicach, placach. Nawet „ŻW” mają tablicę na...
Altheider Pressespiegel / Polanicki Przegląd Prasy. Odcinek 5. Marzec
Altheide 3267_W Lasku Zdrojowym ok. 1910 kl.jpg
Altheide 0360_Widok na kościół kl.jpg
Oto przełom wieków i już burzliwy wiek XX. Czytamy o zakupie uzdrowiska przez nowego właściciela i jego zamiarach inwestycji na szeroką skalę. Chociaż niewiele z tego udało mu się urzeczywistnić, to dokonał jednego – odkrył największe źródło wody mineralnej – Wielką Pieniawę. Doniesienia obfitują w różnorodne elementy: psychologiczne (nieszczęsny wynalazca, który wpadł w furię), ekologiczne (zanieczyszczenie rzeki, z której pobliscy mieszkańcy, jak przed wiekami, czerpią wodę do picia; ostrzeżenie przed deptaniem przebiśniegów) i gminną politykę. Echa Wielkiej Wojny, jak nazwano potem I...
Z tradycji kulinarnych dawnego hrabstwa kłodzkiego
Bez nazwy-1.jpg
W grudniu 2022 r. ukazała się ciekawa pozycja pt. „Książka kucharska hrabstwa kłodzkiego”, wydana przez wydawnictwo Zbigniewa Franczukowskiego „PRESS Forum” z Polanicy Zdroju. Publikacja opiera się na książce niemieckiej „Grafschaft Glatzer Kochbuch”, wydanej w 1991 r., do której przepisy zebrała Elfriede Rathmann (ur. w Pokrzywnie). Wydanie w języku polskim pozwala zapoznać się współczesnym mieszkańcom Ziemi Kłodzkiej z dawnymi przepisami. Książkę wydano niezwykle starannie i efektownie, wzbogacono o ilustracje Josepha Andreasa Pausewanga (1908–1988), rysownika i malarza, należącego do...
Altheider Pressespiegel / Polanicki Przegląd Prasy. Odcinek 4. Luty
Winieta Echo des Heuscheuer nr 3, 19.01.1889.jpg
Zbliżamy się do przełomu wieków i wchodzimy w burzliwy wiek XX. Dopiero za kilkanaście lat wybuchnie I wojna światowa, która wiele zmieni, a za pół wieku druga, która zmieni jeszcze więcej. Obok prozaicznych wydarzeń są też takie, które wnoszą nowe elementy do dotychczasowej historii lokalnej. W jednej z notatek mowa o pogrzebie i zasługach Wenzela Hoffmanna (1829–1896). Nieoczekiwanie natrafiamy na notatkę mówiącą o rozdawnictwie węgla dla ubogich. Czy Państwu to czegoś nie przypomina? Oprócz wiadomości o licznych festynach, przeczytamy o nieznanej fabryczce zapałek w Wolanach oraz...
Altheider Pressespiegel / Polanicki Przegląd Prasy. Odcinek 3. Styczeń
3-Tyroler Hof 1899 korr.jpg
2-sierociniec Polanica m.jpg
1-M. Augustina von Doualliers.jpg
Przybliżmy teraz, zgodnie z zapowiedzią, czas i okoliczności opisywanych wydarzeń. Kilkanaście lat wcześniej, w 1873 r., Wenzeslaus Hoffmann zakupił uzdrowisko Polanica z przynależnym majątkiem ziemskim, a ponieważ miejscowość jako kurort była wtedy szerzej nieznana – to Hoffmann stał się właściwym twórcą uzdrowiska. Już w 1874 r. zbudował dom inspekcyjny, kotłownię parową, restaurację i pawilon nad Źródłem Jerzego, rok później budynek gospodarczy i pensjonat na drugim brzegu Bystrzycy. Źródło Józefa otrzymało w 1885 r. gustowne zadaszenie, a niechronione do tej pory źródło na łące – ujęcie i...
Nowa publikacja o Radkowie – „królewskiej perle Gór Stołowych”
scan0213.jpg
Z całkiem interesującej grupy, edytowanych w ostatnich latach, publikacji poświęconych Ziemi Kłodzkiej pragnę tu krótko przedstawić książkę, która, dzięki uprzejmości jej Autora zaledwie tydzień temu trafiła do księgozbioru Muzeum Ziemi Kłodzkiej. A ponieważ, niezmiennie od wielu lat, cieszą mnie kolejne „kłodzkie” inicjatywy wydawnicze, dzięki którym zasób opracowań poświęconych naszemu regionowi jest coraz obfitszy, podobają się ludzie i ich pasje, które owocują tak interesującymi rezultatami, uważam zatem, że warto jak najwięcej o takich aktywnościach mówić i pisać. Zaznaczam, że tekst...
Altheider Pressespiegel / Polanicki Przegląd Prasy. Grudzień
Zrodlo Jerzego, fot. 43.jpg
Aleja ok. 1890, ob. ul. Zdrojowa, fot. 46.jpg
W grudniu zatrzymamy się jeszcze w końcówce XIX w. Niestety, porcja aktualności sprzed 100 lat jest w tym miesiącu zbyt obfita, dlatego dopiero w przyszłym miesiącu przybliżymy czas i okoliczności opisywanych wydarzeń. Warto jednak zwrócić uwagę Czytelników na trzy notatki. W jednej mowa o tym, że szlifierze szkła potrzebują do swojej pracy energii wodnej. Dlaczego? Ponieważ era elektryczności miała dopiero nadejść. Np. polanicki nowy dom zdrojowy i park po raz pierwszy oświetlono prądem 21 czerwca 1906 r. W innym miejscu czytamy o leczeniu chorej uczennicy powietrzem i zimną wodą. Nie, nie...
Kto wie, gdzie leży Jelnia?
mz
43.jpg
41.jpg
Spotkania w kłodzkiej bibliotece oprócz niewątpliwej zachęty do czytania książek, mają też często walor edukacyjny. Podczas promocji książki „Chłopak z Jelni”, która odbyła się w Filii pod Pegazem 21 października 2022 r., licznie zebrani goście dowiedzieli się nie tylko, gdzie leży tytułowa wieś, ale także poznali autora wspomnień – Feliksa Czarneckiego, którego losy potoczyły się tak, że z opoczyńskich pól trafił do Kłodzka, gdzie do dziś mieszka. Piątkowe spotkanie z Feliksem Czarneckim (rocznik 1935) prowadziła dyrektor kłodzkiej biblioteki Marta Zilbert. Goście usłyszeli wiele ciekawych...
Altheider Presseschau. Polanicki przegląd prasy. Listopad.
h2.jpg
h1.jpg
W redagowanym przez Georga Wenzla roczniku dawnych mieszkańców Polanicy „Altheider Weihnachtsbrief” w kilku numerach ukazały się przedruki z lokalnych gazet z lat 1885–1933. Są to notatki i artykuły o tym, co działo się wówczas w Polanicy (Altheide), co dotyczyło jej mieszkańców, czasem tego, co w Kłodzku i ościennych miejscowościach. To prawdziwy skarb, o którego powstaniu jeszcze kiedyś napiszę. Są to opowieści o życiu dawnych polaniczan i mieszkańców hrabstwa, o codziennym życiu i planach na przyszłość. To życie, sposób myślenia, obyczaje i sprawy kryminalne, ale także informacje o...
Kapliczka wielu religii
Kapliczka 3.jpg
Mieczysław Krywieńko, znany mieszkańcom naszej gminy jako dawny, wieloletni Nadleśniczy Nadleśnictwa Lądek-Zdrój od lat otaczał opieką niszczejące zabytki. Miał swój wkład m.in. w odnowę kościółka Matki Boskiej od Zagubionych w Karpowie, kalwarii na Cierniaku czy kapliczki św. Eustachego i św. Huberta w Trzebieszowicach. Teraz metamorfozie uległa zanikająca już kaplica stojąca niedaleko od Przełęczy Lądeckiej, położona pośród dawnej drogi prowadzącej w kierunku granicy. Obiekt był już właściwie w stanie ruiny. Społeczny Komitet Odbudowy Kapliczek (w skrócie SKOK) prowadził prace renowacyjne...
Krakowska Letnia Szkoła Archiwalna – w Kłodzku
inf. KOA
307484332_5723031031087911_4435369383599201298_n.jpg
W dniach 12-16 września br. członkowie Sekcji Archiwistyki działającej przy Studenckim Kole Naukowym Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, brali udział w projekcie: „Krakowska Letnia Szkoła Archiwalna”. Zajęcia odbywały się w Kłodzku w ramach współpracy nawiązanej pomiędzy Instytutem a Parafią Rzymskokatolicką Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku. Przypomnijmy, że w Kłodzku realizowany jest już od kilku lat, projekt: „Archiwa Kłodzkich Jezuitów OD-NOVA”, który uczestniczy w konkursie Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych: „Wspieranie Działań...
7 lipca 2022 r. Szalejów Górny – Cmentarz parafialny
B003.jpg
B001B.jpg
Uroczystość upamiętniająca postać Stefana Bobuli, bohatera walk o niepodległość. Maciej Awiżeń – starosta kłodzki wraz z Ryszardem Niebieszczańskim członkiem Zarządu Powiatu Kłodzkiego, uczcili pamięć i oddali hołd przy grobie Stefana Bobuli – przedwojennego żołnierza, funkcjonariusza Policji, który swoje życie poświęcił walce o niepodległość i służbie Polsce. W uroczystości udział wzięli również przedstawiciele z województwa oraz lokalnych samorządów: Jarosław Kresa wicewojewoda Dolnośląski, Dariusz Wesołowski komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu, naczelnik Oddziałowego Biura...
79. ROCZNICA LUDOBÓJSTWA NA KRESACH WSCHODNICH
004kres.jpg
002kres.jpg
Pamiętamy o tych, którzy zginęli tylko dlatego, że byli Polakami. W Kłodzku, przy Pomniku Pamięci w Parku Kresowian, odbyły się uroczyste obchody 79. rocznicy ludobójstwa na polskiej ludności dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na dawnych Kresach Wschodnich. Obok mieszkańców i rodzin Kresowian w obchodach w Kłodzku uczestniczyli: Maciej Awiżeń starosta kłodzki, Ryszard Niebieszczański członek Zarządu Powiatu Kłodzkiego, Tadeusz Szewczyk prezes Stowarzyszenia Kresowian Ziemi Kłodzkiej, Monikę Wielichowską poseł na Sejm RP reprezentowała Aneta Łosiewicz radna Rady Miejskiej w Kłodzku,...
Rzadki numizmat w zbiorach Muzeum Papiernictwa
500 zł_1794 r._detal symbole.jpg
Muzeum Papiernictwa zakupiło bardzo rzadki numizmat – 500 zł z okresu insurekcji kościuszkowskiej, czyli z 1794 roku. Kościuszkowskie tzw. „bilety skarbowe” to pierwsze polskie pieniądze papierowe. Nie od dziś wiadomo, że nasze muzeum lubuje się w kolekcjonowaniu pieniędzy papierowych – ich podłożem jest papier, a one same w nietuzinkowy sposób potrafią przekazać, przypomnieć, zobrazować historię i rozmaite zmiany gospodarcze czy społeczne jakich ludzie byli świadkami podczas rozwoju naszej cywilizacji. Udało nam się do tej pory zebrać bardzo pokaźną kolekcję banknotów, a biletów skarbowych...
Spełnione oczekiwanie
Poręba.jpg
Poręba-1.jpg
Polanica.jpg
Bystrzyca.jpg
Byliśmy głęboko przekonani, że dwa dziesięciolecia (1990–2010) szerokiego zainteresowania wszelkiego rodzaju naszymi „regionalizmami” doprowadziły do tego, że na stałe utrwaliliśmy w sobie związek z tutejszą przestrzenią i tutejszym czasem – w jego różnych historycznych zawijasach. Że już bez wątpliwości jesteśmy stąd. Okazało się to sporym uproszczeniem. A wiadomo uproszczenie spłyca i zubaża sprawę. Nasze usilne starania, żeby dobrze poznać przeszłość, udokumentować ją w wydawnictwach, wystawach, rozmowach i przekonaniach ma ciągle, jak się okazuje, spore luki. Szczególnie widoczne w...
(Znikająca) komunikacja w Kresowej Dolinie
5-Bystrzyca – Spalona - Lasówka.jpg
4-mapa.jpg
3-autobus.jpg
2-rozkład.jpg
1-omnibus.jpg
W drugiej połowie XIX wieku potrzeby rozwijającego się przemysłu drzewnego i idąca za tym wymiana korespondencji biznesowej wymusiły potrzebę organizacji połączeń komunikacyjnych w rejonie Kresowej Doliny (Doliny Bystrzycy Łomnickiej). Pierwszym był rozwój tzw. postbusów, czyli powozów konnych przewożących przesyłki pocztowe i pasażerów. Po skomunikowaniu ważniejszych ośrodków w dawnym powiecie bystrzyckim (niem. Landkreis Habelschwerdt), takich jak Lądek, Międzylesie, Długopole, Stara Łomnica i Wilkanów przyszedł czas na odległe Mostowice, gdzie 1 sierpnia 1867 roku uruchomiono placówkę...
ZDOBYCIE CZY UPADEK? KŁODZKI WOJENNY EPIZOD 1622 ROKU W EUROPEJSKIM KONTEKŚCIE Z PERSPEKTYWY 400 LAT
IMG_20220624_123643.jpg
DSCN6766.jpg
W Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku 24 czerwca br. odbyło się seminarium naukowe pod tym tytułem. W 2022 roku mija bowiem 400 lat od zdobycia, przez wojska cesarza rzymskiego i króla czeskiego Ferdynanda II, Kłodzka – będącego ostatnim bastionem oporu powstania protestanckich stanów (nie tylko) czeskich. Tym samym zakończyła się pierwsza faza wojny 30-letniej, zwana czeską (bellum bohemicum). Wydarzenie to miało istotne znaczenie dla dziejów Kłodzka i hrabstwa kłodzkiego. Celem spotkania uczonych z ośrodków naukowych Republiki Czeskiej i Rzeczpospolitej Polskiej było przypomnienie tamtych...
Dawne szkoły w Dolinie Bystrzycy Łomnickiej - Młoty
03l..jpg
02l.jpg
01l.jpg
Okres wakacji to czas odpoczynku od szkoły, więc na koniec krótko jeszcze wspomnę o szkole z najkrótszą historią w Dolinie Bystrzycy Łomnickiej. W XIX wieku bardzo rozwinęły się wszystkie wcześniej powstałe placówki. Natomiast wiek XX dokonuje kolejnej ważnej zmiany w strukturze okolicznych szkół. Młoty – jako ostatnia wieś w dolinie, dostępują prestiżu posiadania własnej szkoły. Zanim to nastąpiło, od 1903 roku wójtowicka szkoła wzbogaciła się o drugiego nauczyciela. Został nim Georg Klodwig ze Sławęcina, który przez dwa lata zajmował się tam grupą dzieci i młodzieży z Młotów, po czym w...
Dawne szkoły w Dolinie Bystrzycy Łomnickiej – Spalona
04s.jpg
03s.jpg
02s..jpg
01s.jpg
Około roku 1850 powstała szkoła dla najmłodszych dzieci w wysokogórskiej Spalonej. Podobnie jak w nieodległej Hucie najpierw była to szkoła tylko dla najmłodszych dzieci. I równie podobnie, szkoła ta była w naturalny sposób związana ze szkołą w niżej leżącej i dużo większej Nowej Bystrzycy, w której to dzieci kontynuowały naukę w wyższych klasach. W szkole początkowo uczyli sami mieszkańcy. W latach 1869-70 w Spalonej zaczął uczyć dzieci August Zerbs. Nie był zawodowym nauczycielem po typowym kolegium nauczycielskim. Zerbst uczył w szkole prawie do końca wieku, kiedy to w 1899 r., świeżo po...
Ku pamięci Emila Czecha
czech2.jpg
czech1.jpg
18 maja 1944 r. oddziały 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa zdobyły ruiny klasztoru Benedyktynów na wzgórzach Monte Cassino we Włoszech. Tego dnia powstała również jedna z najbardziej znanych fotografii, która stała się symbolem – znanym praktycznie na całym świecie. Fotografia przedstawia Emila Czecha, powojennego mieszkańca Kłodzka. To właśnie plutonowy Czech, na rozkaz gen. Bronisława Ducha, odegrał na ruinach klasztoru symbolizujący zwycięstwo Hejnał Mariacki. Emil Czech zmarł 26 marca 1978 roku, został pochowany na cmentarzu komunalnym w Kłodzku. Pamiętamy...
Fort Owcza Góra pełen odkryć!
owcza.jpg
W Forcie Owcza Gór trwa realizacja projektu, który zakłada remont tzw. Koszar Białych i przystosowanie ich do nowych funkcji. To pierwszy z planowanych etapów przywracania Fortu Owcza Góra do funkcji użytkowych, służących zarówno mieszkańcom, jak i przedsiębiorcom. Podczas prac przy budowie przyłącza wodno-kanalizacyjnego odsłonięto doskonale zachowany fragment zabudowy stalowych lin mechanizmu wyciągarki, która (wraz z pochylnią) zostały zbudowane po 1874 r. Mechanizm służył do transportu dział, amunicji, zaopatrzenia. – To bardzo interesujące znalezisko – mówi burmistrz Kłodzka Michał...
POMNIK EMILA CZECHA W KŁODZKU ODSŁONIĘTY
DSC_0703.jpg
DSC_0484.jpg
18 maja mieliśmy zaszczyt wziąć udział w uroczystym odsłonięciu pomnika bohatera Emila Czecha. Z inicjatywy Stowarzyszenia Żołnierzy i Przyjaciół Wojsk Górskich „Karpatczycy” w Kłodzku, w Parku Przyjaźni Wojsk Górskich, powstał pomnik Emila Czecha – plutonowego Wojska Polskiego, trębacza. Uczestnika wielu bitew II wojny światowej. Bohatera walk o Monte Casino, który odegrał hejnał mariacki na ruinach klasztoru po zdobyciu go przez Polaków. Najsławniejszy kłodzki „Karpatczyk”, urodził się 8.08.1908 r. Swoją wojenną poniewierkę rozpoczął od walki w kampanii wrześniowej 1939 roku. Następnie wraz...
Parę słów o śp. Stanisławie Tomkiewiczu – ode mnie
Powoli wykrusza się nasza „stara” (choć może „stara” bez cudzysłowia, bowiem już nie grzeszymy młodością) gwardia – ta, która jeszcze w młodości uwierzyła, że można coś w tej Polsce Ludowej zmienić, z czegoś, co nazywano powszechnie socjalizmem na rzecz demokracji, wolnego słowa, wolnego rynku ... po prostu – na coś normalnego, przynależnego wolnym ludziom. No i był wśród nas Stanisław Tomkiewicz, oczywiście zwyczajem zwany Tomkiem. Zrobiliśmy co do nas należało. Nie tylko dla siebie, ale i dla młodszych. Co nieco nam się udało – jedni mówią, że dużo, inni, że nic, albo „nie tak”. Jednak w...
NIEZWYKŁA SZKATUŁKA
Jaromer plakat 20x28.jpg
fot. T. Gmerek, pani Jolanta i Martina Vitkova z Muzeum w jaromierzu.jpg
W piątkowe popołudnie 25 marca 2022 r. w Muzeum Ziemi Kłodzkiej otworzyliśmy wystawę poświęconą tradycjom rzemieślniczym, z niedalekiego nam, położonego 65 km stąd, czeskiego Jaromierza. Na ekspozycji zaprezentowane zostały zarówno XIX-wiecznie jak i współczesne przedmioty wykonane w jaromierskiej szkole rzemieślniczej powstałej w 1886 r. Są to dzieła rzemieślnicze wykonane w metalu, kamieniu, drewnie, tkaninie i glinie. Na szczególną uwagę zasługują metalowe, dekoracyjne okucia, wykonane z niezwykłą fantazją i pieczołowitością, kamienne detale architektoniczne w postaci kapitelów czy...
Dawne szkoły w Dolinie Bystrzycy Łomnickiej – HUTA
2s.jpg
1s.jpg
Szkoła w Hucie – jednej z najwyżej położonych miejscowości w Górach Bystrzyckich nigdy by nie powstała gdyby nie sąsiednia miejscowość – Opoczka (niem. Dintershöh). Sama Huta sięga swoją historią do połowy XV wieku, kiedy istniała tutaj huta szkła, od której osada wzięła swoją nazwę. Po wyczerpaniu się w jej okolicy zapasów drewna spalanych w hutniczych piecach, powstały rozległe odkryte tereny, przydatne do górskiego rolnictwa. Na przełomie XVIII i XIX wieku wyznaczono tutaj 21 jednakowych działek, do których wprowadzili się nowi osadnicy. Huta liczyła wtedy 57 mieszkańców. Nieopodal, ale w...